PFAS in zwemwater Zuid-Holland: welke plassen zijn dit jaar weer dicht?
PFAS in zwemwater Zuid-Holland: welke plassen zijn dit jaar weer dicht?
Leestijd: ongeveer 5 minuten
Terwijl heel Nederland het heeft over PFAS in kraanwater, is er in Zuid-Holland ook een ander probleem: twee populaire zwemplekken hebben alweer het derde jaar op rij een negatief zwemadvies vanwege PFAS. Dit is wat er speelt — en wat het zegt over hoe wijdverspreid het probleem inmiddels is.
Inhoudsopgave
1. Welke zwemplekken zijn dicht?
De provincie Zuid-Holland geeft dit zwemseizoen (1 mei tot 1 oktober) een negatief zwemadvies voor twee locaties: natuurzwembad Kralingse Esch in Rotterdam en recreatieplas Vrijenburgbos in Barendrecht. Beide plekken hebben al sinds 2023 vaker een negatief advies gekregen. Op ruim honderd andere plekken in Zuid-Holland kan wel gewoon veilig worden gezwommen.
2. Waar komt de vervuiling vandaan?
Bij Kralingse Esch lijkt de bron aangewezen: op een naastgelegen parkeerplaats is in het verleden een autobrand geblust met PFAS-houdend blusschuim. De vervuilde grond wordt dit jaar door het waterschap verwijderd; pas als de PFAS-concentraties bij meerdere metingen onder de risicogrenswaarde van het RIVM zakken, mag het natuurbad weer open. De verontreiniging beperkt zich niet tot het water alleen: de GGD adviseerde omwonenden in de wijk om geen zelf geteelde groente of fruit uit eigen tuin meer te eten, omdat ook de bodem in de omgeving te veel PFAS bevat.
Bij Vrijenburgbos in Barendrecht is de bron van de vervuiling nog altijd niet vastgesteld.
3. Het landelijke beeld: vijf plassen, twee provincies
Kralingse Esch en Vrijenburgbos staan niet op zichzelf. Sinds media in 2024 onderzoek deden naar PFAS in zwemwater, bleek het te gaan om vijf officieel erkende zwemlocaties in Zuid-Holland en Gelderland:
| Locatie | Provincie | Status |
|---|---|---|
| Kralingse Esch, Rotterdam | Zuid-Holland | Negatief zwemadvies — richtwaarde ~6× overschreden |
| Vrijenburgbos, Barendrecht | Zuid-Holland | Negatief zwemadvies, bron onbekend |
| Merwelanden, Dordrecht | Zuid-Holland | Eerder negatief advies (nabij Chemours), inmiddels weer open na 'doorspoelen' |
| De Betteld, Zelhem | Gelderland | Zwemverbod — richtwaarde ~16× overschreden |
| Het Blauwe Meer, Dinxperlo | Gelderland | Gesloten, oorzaak nog in onderzoek |
Het patroon is opvallend: de vervuiling zit niet alleen bij de "usual suspect" Chemours in Dordrecht. Bij De Betteld bleek feestschuim de boosdoener, bij Kralingse Esch blusschuim. PFAS zit in veel meer producten dan mensen denken.
4. Wat betekent dit naast het drinkwaterverhaal?
Deze zwemplassen hebben niets te maken met je kraanwater — het is een apart watersysteem met een eigen, vaak lokale vervuilingsbron. Maar het onderstreept wel wat we recent schreven over PFAS in kraanwater in Noord- en Zuid-Holland: deze regio's krijgen sowieso al meer PFAS te verwerken via de Rijn en Maas, en nu blijkt dat ook lokale bronnen — een parkeerplaats, een vakantiepark — het probleem verergeren.
5. Wat kun je zelf wel beïnvloeden?
- Check voor je gaat zwemmen altijd zwemwater.nl of de Zwemwater-app op negatieve adviezen in jouw regio.
- Woon je in de buurt van Kralingse Esch of Vrijenburgbos? Volg de adviezen over eigen tuingroenten totdat de sanering is afgerond.
- Voor je kraanwater thuis: check je postcode in onze gratis waterkwaliteitscheck en overweeg filtratie — dat is een blootstellingsroute die je wel zelf kunt sluiten.
AquaGlassFilter verwijdert meer dan 98% PFOS en meer dan 96% PFOA uit je kraanwater — onafhankelijk getest via USEPA 537.1. Glazen behuizing, geen installatie nodig.
Bekijk AquaGlassFilter — €1996. Veelgestelde vragen
Mag ik nog zwemmen in Kralingse Esch of Vrijenburgbos?
Er geldt geen formeel verbod maar een negatief zwemadvies: zwemmen wordt afgeraden omdat de combinatie met PFAS uit andere bronnen (voeding, kraanwater) kan oplopen tot een ongewenst hoog totaal.
Heeft dit gevolgen voor het drinkwater in Rotterdam?
Niet direct — zwemplassen en drinkwaterbronnen zijn gescheiden watersystemen. Evides, het drinkwaterbedrijf van Rotterdam, wint water uit de Rijn en het Brielse Meer, niet uit deze recreatieplassen. Wel laat het zien dat Zuid-Holland structureel met PFAS uit meerdere bronnen te maken heeft.
Waarom duurt het saneren van Kralingse Esch zo lang?
De vervuilde grond bij de parkeerplaats moet eerst worden verwijderd voordat de PFAS-concentraties in het water kunnen dalen. Pas als metingen structureel onder de risicogrenswaarde van het RIVM blijven, mag het zwembad weer open.
Zijn er meer besmette zwemplekken in Nederland?
Ja. Naast Kralingse Esch en Vrijenburgbos zijn ook De Betteld (Zelhem) en Het Blauwe Meer (Dinxperlo) in Gelderland gesloten geweest vanwege PFAS. Check altijd zwemwater.nl voor de actuele status van een zwemlocatie.
De plas kun je vermijden. Je kraanwater drink je elke dag.
AquaGlassFilter verwijdert >98% PFOS en >96% PFOA uit je kraanwater. Onafhankelijk getest, glazen behuizing, geen installatie.
Bekijk de AquaGlassFilter →Of doe eerst de gratis postcode-check