GenX is een korte-keten PFAS die in 2012 door de Chemours-fabriek in Dordrecht werd geïntroduceerd als vervanger van PFOA. Het is een ammoniumzout van hexafluoropropyleenoxide-dimeer-zuur (HFPO-DA). GenX is net als PFOA persistent en bioaccumuleerbaar, maar minder goed onderzocht.

Wat is TFA en waarom is het gevaarlijk?

TFA (trifluorazijnzuur) is een ultrakorte-keten PFAS die ontstaat als afbraakproduct van bepaalde pesticiden en langere PFAS. TFA is bijzonder mobiel in water en moeilijker te filteren dan klassieke PFAS zoals PFOS. In West-Vlaanderen zijn concentraties tot 12 microgram per liter gemeten. EFSA stelt in 2026 een veilige inname vast.

Zit er GenX of TFA in Nederlands kraanwater?

Ja. GenX is aangetroffen in oppervlaktewater rond Dordrecht en de Merwede. TFA wordt breed aangetroffen in oppervlaktewater en grondwater. De concentraties in Nederlands drinkwater zijn over het algemeen laag maar niet nul. Nieuwe Europese normen die per januari 2026 ingaan dekken 20 specifieke PFAS — maar niet alle korte-keten PFAS.

Filtert een carbon-block waterfilter GenX en TFA?

Carbon-block filters zijn effectief voor langere-keten PFAS zoals PFOS en PFOA maar minder effectief voor ultrakorte keten PFAS zoals TFA. TFA is kleiner en minder goed adsorbeerbaar aan actieve kool. Omgekeerde osmose is effectiever voor TFA. Voor GenX geldt dat carbon-block filters gedeeltelijk effectief zijn. AquaGlassFilter is gecertificeerd voor PFOS en PFOA via USEPA 537.1 — niet specifiek getest op TFA.

GenX en TFA in kraanwater: de PFAS die niemand bespreekt

May 18, 2026

PFAS · GenX · TFA · Korte-keten PFAS · Nederland 2026

GenX en TFA: de PFAS die niemand bespreekt

Iedereen kent PFOS en PFOA. Maar er zijn duizenden PFAS-varianten — waaronder korte-keten PFAS zoals GenX en TFA die moeilijker te filteren zijn en steeds vaker worden aangetroffen in Nederlands water.

Direct antwoord: GenX is aangetroffen in oppervlaktewater rond Dordrecht. TFA wordt breed gemeten in Nederlands en Belgisch oppervlaktewater. Korte-keten PFAS zijn moeilijker te filteren dan klassieke PFAS. Carbon-block filters zijn effectief voor PFOS en PFOA maar minder voor TFA. Omgekeerde osmose is momenteel de meest effectieve technologie voor TFA. AquaGlassFilter is gecertificeerd voor PFOS (>98%) en PFOA (>96%) via USEPA 537.1 — niet specifiek getest op TFA.

PFAS: niet één stof maar duizenden

Wanneer mensen PFAS googelen lezen ze over PFOS en PFOA. Dat zijn de bekendste, meest bestudeerde en meest gereguleerde PFAS. Maar PFAS is een verzamelnaam voor meer dan 6.000 door mensen gemaakte chemische stoffen. Ze hebben één ding gemeen: een extreem stabiele koolstof-fluorbinding die praktisch niet afbreekt in het milieu.

De groep is ingedeeld op ketenlengte — het aantal koolstofatomen in het molecuul. Dit heeft directe gevolgen voor hoe gevaarlijk een stof is, hoe ver het zich verspreidt en hoe moeilijk het te filteren is.

PFOS & PFOA

Langere keten — C8
Meest bekend, streng gereguleerd

Carbon-block: effectief

GenX

Middellange keten — C6
Vervanger van PFOA, Dordrecht

Carbon-block: gedeeltelijk

TFA

Ultrakorte keten — C2
Moeilijkst te filteren

RO: meest effectief

Wat is GenX en waar komt het vandaan?

GenX is de handelsnaam voor hexafluoropropyleenoxide-dimeer-zuur (HFPO-DA), een korte-keten PFAS die door de Chemours-fabriek (voorheen DuPont) in Dordrecht werd geïntroduceerd als “veiliger” alternatief voor PFOA.

Het probleem: GenX bleek ook persistent en werd in hoge concentraties aangetroffen in de Merwede, het grondwater rondom de fabriek en het kraanwater van tienduizenden huishoudens in de regio.

Dordrecht en omgeving: Waterbedrijf Evides heeft jarenlang geworsteld met GenX en andere PFAS in zijn bronwater van de Merwede. Inmiddels zijn actieve kool filtraties geïnstalleerd maar de uitdaging blijft groot door de nabijheid van de fabriek. GenX is aangetroffen bij 3 van de 100 onderzochte meetpunten in de bodem (RIVM).

Waterbedrijven die oppervlaktewater gebruiken uit de Maas, Waal en Merwede hebben structureel hogere GenX-blootstelling dan waterbedrijven met diep grondwater.

Wat is TFA en waarom is het zo problematisch?

TFA (trifluorazijnzuur) is een ultrakorte-keten PFAS — slechts twee koolstofatomen. Het ontstaat als afbraakproduct van bepaalde pesticiden en langere PFAS die worden verbrand of afgebroken. Daardoor zit TFA niet alleen in industrieel afvalwater maar ook in agrarische omgevingen.

TFA in de actualiteit: In West-Vlaanderen zijn TFA-concentraties gemeten tot 12 microgram per liter in oppervlaktewater — ruim boven de Nederlandse en Waalse richtwaarde. Water van vijf Vlaamse drinkwatermaatschappijen overschrijdt de Nederlandse TFA-richtwaarde. EFSA publiceert in 2026 een veilige inname voor TFA.

In Nederland worden in oppervlaktewater langs grote rivieren TFA-concentraties gemeten. TFA is officieel buiten het PFAS-verbodvoorstel van Nederland, Duitsland en Scandinavische landen gehouden vanwege technische redenen — niet omdat het veilig is.

Het filtreringsprobleem van TFA: TFA is zo klein dat het door de meeste actieve koolfilters glipt. Het molecuul is minder lipofiel dan langere PFAS en hecht minder goed aan koolstofoppervlakken. Omgekeerde osmose is momenteel de meest betrouwbare technologie om TFA te verwijderen.

Welk waterfilter verwijdert GenX en TFA?

✓ Omgekeerde osmose (RO)

PFOS/PFOAEffectief

GenXEffectief

TFAMeest effectief

InstallatieVereist

MineralenVerwijderd

~ Carbon-block (gravity)

PFOS/PFOA>98% effectief

GenXGedeeltelijk

TFABeperkt effectief

InstallatieNiet nodig

MineralenBehouden

✕ Kannenfilter (Brita)

PFOS/PFOANiet gecertificeerd

GenXNiet effectief

TFANiet effectief

InstallatieNiet nodig

MineralenGedeeltelijk

Eerlijk: wat doet AquaGlassFilter met GenX en TFA?

Transparantie over onze certificering

AquaGlassFilter is gecertificeerd voor PFOS (>98% verwijdering) en PFOA (>96% verwijdering) via USEPA 537.1-2020. Dit zijn de klassieke langere-keten PFAS.

Voor GenX: carbon-block adsorptie is gedeeltelijk effectief voor middellange keten PFAS, maar we hebben geen specifiek testrapport voor GenX. Onze koolstoffiltratie zal GenX gedeeltelijk verwijderen maar de exacte percentages zijn niet gecertificeerd.

Voor TFA: carbon-block filters zijn beperkt effectief voor ultrakorte PFAS. Als TFA je primaire zorg is, is omgekeerde osmose momenteel de meest aanbevolen technologie. We zijn eerlijk over deze beperking.

Wij geloven dat eerlijkheid over filterbeperkingen essentieel is. Een waterfilter die claims maakt zonder publieke testdata beschermt je slechter dan een gecertificeerd filter dat transparant is over wat het wel en niet doet.

Wat AquaGlassFilter wél biedt: de aantoonbaar sterkste PFOS- en PFOA-verwijdering van alle gravity waterfilters in Nederland — met een publiek verifieerbaar testrapport (J-00355790) als bewijs.

Wat betekent de nieuwe Europese PFAS-norm voor jou?

Per januari 2026 geldt een nieuwe Europese drinkwaternorm van maximaal 100 nanogram PFAS per liter voor een som van 20 specifieke PFAS. Nederlandse waterbedrijven hebben tot 2029 om aan deze norm te voldoen.

Let op: de norm dekt 20 specifieke PFAS — niet alle 6.000+ bekende PFAS-varianten. TFA valt buiten het Europese PFAS-verbodvoorstel. Dit betekent dat kraanwater dat aan de wettelijke norm voldoet nog steeds TFA en andere ongereguleerde PFAS kan bevatten.

De EFSA publiceert naar verwachting in 2026 een veilige inname voor TFA. Dat kan leiden tot aanpassing van de normen en verhoogde druk op drinkwaterbedrijven.

Veelgestelde vragen

Wat is GenX?

GenX is een korte-keten PFAS die door Chemours in Dordrecht wordt gebruikt als vervanger van PFOA. Het is aangetroffen in de Merwede en het kraanwater van de Dordrecht-regio. Carbon-block filters zijn gedeeltelijk effectief voor GenX.

Wat is TFA en zit het in Nederlands kraanwater?

TFA (trifluorazijnzuur) is een ultrakorte-keten PFAS die ontstaat als afbraakproduct van pesticiden en langere PFAS. Het wordt breed aangetroffen in oppervlaktewater in Nederland en België. TFA valt buiten de Europese PFAS-norm en is moeilijk te filteren met actieve kool.

Filtert AquaGlassFilter GenX en TFA?

AquaGlassFilter is gecertificeerd voor PFOS (>98%) en PFOA (>96%) via USEPA 537.1. Voor GenX is de carbon-block filter gedeeltelijk effectief. Voor TFA is omgekeerde osmose effectiever. We zijn transparant over deze beperking.

Welk waterfilter verwijdert TFA het beste?

Omgekeerde osmose is momenteel de meest effectieve technologie voor TFA-verwijdering. Carbon-block gravity filters zoals AquaGlassFilter zijn minder effectief voor deze ultrakorte PFAS maar zijn gecertificeerd voor de bekendere langere-keten PFAS.

Valt TFA onder de Europese PFAS-norm?

Nee. TFA valt buiten het PFAS-verbodvoorstel van Nederland, Duitsland en Scandinavische landen. De nieuwe Europese drinkwaternorm van januari 2026 dekt 20 specifieke PFAS maar niet TFA. EFSA publiceert in 2026 een veilige inname voor TFA.

Bronnen:

• RIVM — PFAS en gezondheid

• KWR Water Research Institute — PFAS en de watersector 2026

• Drinkwaterplatform — PFAS in drinkwater

• Evides — PFAS en drinkwater Dordrecht

• NSF International — Rapport J-00355790