PFAS in bloed: RIVM ziet daling, maar 71% zit nog boven de grenswaarde

Gepubliceerd op 5 oktober 2026 · leestijd ongeveer 6 minuten

Op 29 september 2026 publiceerde het RIVM een nieuw onderzoek naar PFAS in het bloed van Nederlanders. De boodschap is gemengd: bijna iedereen heeft PFAS in het bloed en bijna driekwart zit nog boven de gezondheidskundige grenswaarde, maar de waarden zijn lager dan tien jaar geleden. Hieronder lees je wat er is gemeten, hoe je dat moet lezen en wat je er zelf aan kunt doen.

Wat is er onderzocht?

Het RIVM onderzocht bloedmonsters uit 2025 van donoren van bloedbank Sanquin. Het meldt dat bijna elke Nederlander in 2025 PFAS in het bloed had. Het onderzoek is een vervolg op een eerdere studie met bloed uit 2016 en 2017.

De belangrijkste cijfers

• 71 procent van de onderzochte mensen zat boven de gezondheidskundige grenswaarde. In het onderzoek uit 2016 en 2017 was dat bijna iedereen.
• Ook de hoeveelheid PFAS in het bloed is afgenomen. Dat past volgens het RIVM in een trend in West-Europa.
• De daling komt volgens het RIVM mogelijk door het verbod op twee veelvoorkomende PFAS: PFOS en PFOA. Die stoffen werden in de nieuwe monsters minder aangetroffen.

Het RIVM noemt de uitkomst "voorzichtig positief nieuws", en benadrukt dat het onderzoek vooral een aanmoediging is voor een totaalverbod op PFAS.

De kanttekeningen

Het RIVM en onderzoekers wijzen zelf op beperkingen:

1. Bloeddonoren zijn geen doorsnee. Wie bloed geeft, heeft daardoor al minder PFAS in het bloed. Het onderzoek zegt dus niet alles over de hele bevolking.
2. Niet alle PFAS zijn gemeten. TFA, dat onder meer via bestrijdingsmiddelen in het milieu komt, zat er niet bij.
3. Het milieu wordt niet schoner. PFAS-deskundige Chiel Jonker (Universiteit Utrecht) noemt de daling een hoopvol signaal, maar zegt dat je het niet hard kunt concluderen. Bloedwaarden zeggen niets over wat er in het milieu zit, en PFAS blijft via regen, voedsel en water rondgaan.

Hogere waarden in Zeeuws-Vlaanderen

Voor het eerst deed het RIVM extra metingen in Zeeuws-Vlaanderen. Van één soort, PFHpS, werd daar tot zeven keer meer gevonden dan in de rest van Nederland. Volgens het RIVM ligt er veel industrie in dat gebied en lozen bedrijven in Vlaanderen en Nederland PFAS op de Westerschelde. Ook bij bewoners ten noorden van de Westerschelde en in Dordrecht lagen de waarden hoger dan elders, maar minder extreem. Ook daar is een dalende trend te zien.

Wat betekent dit voor je gezondheid?

Het RIVM zegt dat niet helemaal duidelijk is wat de gemeten hoeveelheden voor de gezondheid betekenen. Mensen worden niet meteen ziek van PFAS. Wel is bekend dat PFAS effect kan hebben op het lichaam: het immuunsysteem kan minder goed gaan werken, en PFAS beïnvloedt de schildklier en kan het geboortegewicht van pasgeboren baby's beïnvloeden. Een waarde boven de grenswaarde betekent dat het RIVM effecten niet kan uitsluiten, niet dat je iets merkt.

En moedermelk?

In juli 2026 publiceerde het RIVM een onderzoek naar PFAS in moedermelk. In alle onderzochte monsters zat PFAS, en bij 82 procent lag de hoeveelheid onder de risicogrens. Het RIVM en het Voedingscentrum blijven adviseren om borstvoeding te geven als dat mogelijk is. Lees ook onze pagina over kraanwater en zwangerschap.

Waar komt PFAS in je lichaam vandaan?

Vooral uit voeding. Volgens het RIVM en Vewin komt maximaal 20 procent van je inname uit drinkwater. De rest komt uit eten en uit producten in huis. Daarom helpen drie dingen:

1. Eet gevarieerd en kijk naar de herkomst van vis en eieren. Zie PFAS in voeding.
2. Kijk naar je keuken: pannen, verpakkingen en opwarmen. Zie PFAS in je keuken: 8 praktische tips.
3. Check je drinkwater met de gratis postcodecheck. Staat je uitslag boven de RIVM-waarde? Lees dan wat dat betekent en wat je kunt doen.

Waar het AquaGlassFilter wel en niet over gaat

Een waterfilter pakt het drinkwater-deel aan, en dat is een kleiner deel van het geheel. We beloven dus niet dat een filter je bloedwaarden verlaagt. Het AquaGlassFilter is onafhankelijk getest volgens het NSF/ANSI 53-protocol: meer dan 98% PFOS en meer dan 96% PFOA verwijderd. Dat zijn de twee stoffen waarvan het RIVM denkt dat ze door verboden minder voorkomen. Het filter is niet getest op andere PFAS, zoals TFA of PFHpS. Alle rapporten staan op testresultaten en certificaten. Meer over het filter vind je op de pagina van het AquaGlassFilter.

Het RIVM pleit voor een Europees verbod als belangrijkste oplossing. Lees waar dat verbod nu staat.

Veelgestelde vragen

Hoeveel Nederlanders hebben te veel PFAS in het bloed?

Volgens het RIVM zat 71 procent van de onderzochte bloeddonoren in 2025 boven de gezondheidskundige grenswaarde. In 2016 en 2017 was dat bijna iedereen.

Dalen de PFAS-waarden in het bloed?

Ja, volgens dit onderzoek, mogelijk door het verbod op PFOS en PFOA. Onderzoekers waarschuwen dat bloeddonoren geen doorsnee van de bevolking zijn en dat niet alle PFAS zijn gemeten.

Moet ik stoppen met borstvoeding?

Nee. Het RIVM en het Voedingscentrum blijven adviseren om borstvoeding te geven als dat mogelijk is.

Verlaagt een waterfilter mijn PFAS-bloedwaarde?

Dat weten we niet en we beloven het niet. Een filter pakt het water aan, en water is volgens het RIVM en Vewin maximaal 20 procent van je inname.

Bronnen: NOS, 29 september 2026 · RIVM, PFAS in moedermelk · Waterforum.